Nekklachten
Acute torticollis
Acute torticollis is een stijve, pijnlijke nekspier aan één kant, waardoor je hoofd scheef kan staan en bewegen veel pijn doet. Bij volwassenen is het een vorm van gewone nekpijn: meestal onschuldig en vaak zonder duidelijke oorzaak. Rustig blijven bewegen helpt; een stijve nek met koorts, hevige hoofdpijn of sufheid is een reden om direct te bellen.
Ook bekend als: Scheve nek, Stijve nek, Scheefhals, Torticollis.
Wat is het?
Bij torticollis is een nekspier aan één kant gespannen en stijf. Je hoofd kan daardoor scheef staan, en draaien of kantelen doet veel pijn. We vonden geen richtlijn of onderzoek dat specifiek over acute torticollis bij volwassenen gaat. Wat hier staat, komt daarom uit de bronnen over nekpijn.
Bij baby's en kinderen betekent een scheve nek iets anders. Bij baby's gaat het meestal om een aangeboren verkorte nekspier, en bij kinderen kan een scheve nek veel verschillende oorzaken hebben. Deze pagina gaat over volwassenen.
Welke klachten kun je hebben?
- Een stijve, gespannen nekspier aan één kant.
- Je hoofd staat scheef.
- Bewegen van je nek doet veel pijn.
Hoe ontstaat het?
Vaak is er geen duidelijke oorzaak. Mogelijke aanleidingen zijn stress, overbelasting, een verkeerde beweging of houding, een val of stoot, een verrekte spier, of spieren die zich aanspannen als reactie op pijn.
Hoe lang duurt het?
We vonden geen cijfers over acute torticollis zelf. Nekpijn gaat meestal vanzelf over, maar kan terugkomen; ongeveer 1 op de 7 mensen met nekpijn heeft na een half jaar nog klachten. Gaat het na 2 tot 4 weken niet beter, ga dan naar de huisarts.
Wat doet een fysiotherapeut?
We vonden geen richtlijn speciaal voor torticollis. De fysiotherapeut werkt volgens de KNGF-richtlijn Nekpijn.
- Vragen en onderzoek. De fysiotherapeut vraagt hoe het begon, of je bent gevallen, koorts hebt, nieuwe medicijnen gebruikt of klachten in je arm hebt, en onderzoekt je nek. Zijn er tekenen van een ernstige oorzaak, of past het beeld niet bij gewone nekpijn, dan stuurt de fysiotherapeut je naar de huisarts.
- Uitleg en advies. Bij een gewone stijve, scheve nek hoor je dat het meestal vanzelf overgaat, dat rustig bewegen helpt en dat je beter actief kunt blijven dan je nek stil te houden. Vaak is dat genoeg.
- Oefeningen en warmte. Je krijgt rustige nekoefeningen mee. Warmte kan prettig zijn; er is weinig onderzoek naar, maar het kan weinig kwaad.
- Verder behandelen als het herstel achterblijft. Gaat het langzamer dan verwacht, dan behandelt de fysiotherapeut je zoals bij nekpijn: met oefentherapie samen met mobilisatie of manipulatie van je nek of bovenrug. We vonden geen onderzoek dat laat zien dat een behandeling een acute torticollis sneller laat overgaan.
- Evalueren. De fysiotherapeut stopt als je doelen zijn bereikt, en neemt contact op met je huisarts als je na 6 weken niet vooruit bent gegaan.
Bij een gewone stijve nek is meestal geen foto of scan nodig. Dry needling, TENS en andere stroomtherapie, ultrageluid, shockwave en laser worden bij nekpijn afgeraden.
Wat kun je zelf doen?
- Blijf je nek bewegen. Doe rustige oefeningen: hoofd voorover en achterover, over je ene en je andere schouder kijken, oor naar je schouder. Doe elke beweging 10 keer, 2 keer per dag.
- Warmte kan prettig zijn, bijvoorbeeld een warme douche.
- Probeer te ontspannen en pas zo nodig je werkplek aan.
- Heb je een pijnstiller nodig, begin dan met paracetamol, en gebruik pijnstillers het liefst maar een paar dagen.
- Het is niet aangetoond dat een nekkraag of speciaal kussen helpt.
Medische aandachtspunten
Wanneer eerst naar de huisarts?
Bel direct de huisarts of de huisartsenpost als je plotseling een stijve nek hebt (je kin kan niet meer naar je borst) met koorts, sufheid of verwardheid, hevige hoofdpijn, herhaald braken of paarsrode vlekjes op de huid. Dat kan hersenvliesontsteking zijn.
Bel ook de huisarts of de huisartsenpost als je nek plotseling scheef trekt nadat je een nieuw medicijn bent gaan gebruiken.
Ga eerst naar de huisarts als:
- je nek stijf en scheef is na een val, aanrijding of sportblessure;
- je kort geleden bent gevallen of een ongeluk had en ouder bent, botontkalking (osteoporose) hebt of lang prednison of andere corticosteroïden gebruikt;
- je duizelig bent, dubbel ziet, misselijk bent of moet braken, of minder kracht in je armen of benen hebt;
- je pupillen verschillend groot zijn, zeker samen met duizeligheid of dubbelzien;
- je pijn in je arm hebt, of minder kracht of gevoel in je arm;
- je problemen hebt met plassen of ontlasting;
- je koorts hebt, 's nachts zweet of een verminderde weerstand hebt, of koorts hebt samen met een open wond, of drugs spuit;
- je kanker hebt gehad, afvalt zonder reden of moeite hebt met slikken;
- je ouder bent dan 50 en ook hoofdpijn hebt, zonder reden afvalt of kanker hebt gehad;
- je een uitslag of brandende pijn aan één kant hebt (gordelroos), of een reumatische aandoening of de ziekte van Bechterew hebt;
- het om een baby of kind gaat;
- de pijn erger wordt, na 2 tot 4 weken niet minder is, of je je nek na 4 weken nog steeds niet goed kunt bewegen.
Kosten en verwijzing
Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.
Veelgestelde vragen
Heb ik een foto of scan nodig?
Bij een gewone stijve nek meestal niet. Volgens de KNGF-richtlijn raadt een fysiotherapeut bij nekpijn geen foto of scan aan.
Helpt een nekkraag?
Het is niet aangetoond dat een nekkraag of speciaal kussen helpt. Blijf je nek juist rustig bewegen.
Kan het hersenvliesontsteking zijn?
Alleen als je ook koorts hebt, suf of verward bent, hevige hoofdpijn hebt, herhaald moet braken of paarsrode vlekjes hebt. Bel dan direct.
Mijn baby heeft een scheve nek. Geldt dit ook voor mijn kind?
Nee. Bij baby's en kinderen heeft een scheve nek meestal een andere oorzaak. Ga naar de huisarts of het consultatiebureau.
Bronnen
- Thuisarts.nl: Ik heb pijn in de nek (gewijzigd 27 juli 2026)
- KNGF-richtlijn Nekpijn (2016)
- Hush e.a.: Het beloop van acute nekpijn, Arch Phys Med Rehabil (2011)
- Cochrane: Manipulation and mobilisation for neck pain (2015)
- Wilfling e.a.: Warmte bij nekpijn, overzichtsstudie, J Pain Res (2026)
- Raucci e.a.: Oorzaken van een scheve nek bij 1409 kinderen, Ital J Pediatr (2024)
- Antares e.a.: Behandeling van aangeboren torticollis bij baby's, BMC Musculoskelet Disord (2025)
- Hamers e.a.: Acute dystonie door antipsychotica, J Psychiatr Res (2026)
Deze pagina geeft algemene informatie en vervangt geen advies van je huisarts of fysiotherapeut. De Fysioplek is geen zorgaanbieder.