Achillespeesklachten

Welke klachten kun je hebben?

• Pijn in de pees achter de enkel, bij de hiel of een paar centimeter erboven.
• 's Ochtends stijf; de eerste stappen doen het meeste pijn.
• De pees kan dikker zijn en gevoelig bij knijpen.

Hoe ontstaat het?

De pees raakt overbelast, vaak doordat je ineens meer of anders gaat bewegen. De kans is groter bij eerdere peesklachten, zwakke kuitspieren en bij gebruik van bepaalde antibiotica (fluorochinolonen).

Hoe lang duurt het?

Ongeveer 2 op de 3 mensen zijn binnen een jaar klachtenvrij. Herstel duurt vaak meer dan een paar maanden, en bij een deel blijven klachten langer bestaan.

Wat doet een fysiotherapeut?

De fysiotherapeut werkt volgens de Nederlandse richtlijn voor achillespeesklachten.

• Onderzoek. De fysiotherapeut stelt de diagnose met vragen en onderzoek van de pees: waar de pijn zit, of die bij belasten hoort, of de pees dikker is en of drukken pijn doet. Zo is ook duidelijk of de pijn midden in de pees zit of waar de pees aan de hiel vastzit. Als het beeld klopt, is een scan niet nodig.
• Uitleg. Je hoort wat er aan de hand is: een overbelaste pees die niet ontstoken is en sterk blijft. Je hoort ook wat je kunt verwachten en waarom helemaal rusten niet de oplossing is.
• Advies over belasten. Welke activiteiten je een tijd aanpast of vervangt, hoe je blijft bewegen en sporten, en hoe je de pijn gebruikt om je belasting te sturen.
• Kuitspieren sterker maken. Je volgt minstens 12 weken een oefenprogramma dat steeds zwaarder wordt, in een vorm die bij jou past: bijvoorbeeld langzaam zakken vanaf een traptree, zware langzame krachtoefeningen of een ander opbouwend programma. Geen enkele soort oefening werkt duidelijk beter dan een andere.
• Oefeningen per soort klacht. Zit de pijn waar de pees aan het hielbot vastzit, dan begin je op een vlakke vloer, niet vanaf de rand van een traptree.
• Volgen en opbouwen. De fysiotherapeut volgt je vooruitgang en je pijn, verhoogt de belasting stap voor stap en begeleidt je terug naar hardlopen en sport.
• Volgende stappen. Helpen uitleg, advies en oefenen niet genoeg, dan bespreek je samen andere mogelijkheden, zoals shockwave naast de oefeningen. Het bewijs daarvoor is zwak.

Wat niet wordt aangeraden: bij langdurige klachten alleen afwachten. De richtlijn is terughoudend met ontstekingsremmers; ze kunnen pijn verbergen die je nodig hebt om je belasting te sturen. Ook met injecties is de richtlijn terughoudend; herhaalde injecties vergroten de kans op een peesscheur.

Wat kun je zelf doen?

• Doe minstens 3 keer per week kuitoefeningen, 3 maanden lang.
• Lichte pijn tijdens het oefenen mag, als die de volgende keer weer weg is.
• Vervang hardlopen en springen tijdelijk door fietsen of zwemmen.

Verwante klachten

Haglundse exostose

Een Haglundse exostose is een benige bult aan de achter-bovenkant van het hielbot, vlak bij de plek waar de achillespees vastzit. Gaat die bult samen met pijn, dan heet het ook het syndroom van Haglund. Vaak spelen dan ook klachten waar de pees aan de hiel vastzit, soms met een geprikkelde slijmbeurs. De bult alleen verklaart de pijn niet: hij komt ook voor bij mensen zonder klachten. Soms wordt een foto of scan gemaakt om het vast te stellen en andere oorzaken uit te sluiten. De eerste stap is dezelfde als bij pijn waar de pees aan de hiel vastzit: advies over belasten en kuitoefeningen, te beginnen op een vlakke vloer.

Peesontsteking enkel

Met een peesontsteking bij de enkel bedoelen mensen meestal pijn in een van de pezen rond de enkel. Bij de achillespees is het geen ontsteking maar overbelasting. Zit de pijn aan de achterkant van je enkel of hiel, dan lees je op deze pagina wat helpt. Zit de pijn aan de buitenkant of de binnenkant van je enkel, dan gaat het om een andere pees. Laat die eerst onderzoeken door je huisarts of fysiotherapeut, voordat je met een oefenplan begint.

• Voelde je plotseling een knap achter je enkel en kun je niet meer op je tenen staan? Dan kan de achillespees gescheurd zijn: ga dezelfde dag naar de huisarts of de huisartsenpost.

Slijmbeursontsteking hiel

Tussen de achillespees en het hielbot zit een slijmbeurs, een zakje met vocht. Raakt die geprikkeld, dan geeft dat pijn en zwelling aan de achterkant van de hiel. Dat is een aparte oorzaak van hielpijn die op achillespeesklachten kan lijken, en het kan samen voorkomen met peesklachten en een Haglundse exostose. Je huisarts of fysiotherapeut zoekt uit welke van de twee het is; een echo of MRI kan daarbij helpen. De meeste mensen knappen op zonder operatie.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.