Achterste kruisbandletsel

Wat is het?

De achterste kruisband zit midden in je knie. Hij raakt minder makkelijk beschadigd dan de voorste kruisband en scheurt veel minder vaak. Vaak is er ook ander letsel in de knie, zoals een beschadigde knieband of meniscus. De arts of orthopedisch chirurg stelt de diagnose, beoordeelt hoe ernstig het letsel is en beslist over een operatie. Kruisbandletsel zonder meer betekent in de spreektaal meestal de voorste kruisband; deze pagina gaat over de achterste.

Welke klachten kun je hebben?

• Pijn en zwelling na een klap of val, soms pijn achter in de knie of aan de voorkant van je scheenbeen.
• Een stijve knie.
• Soms een onzeker gevoel, of het gevoel dat je knie naar achteren zakt. Dat kun je vooral merken bij trap aflopen of bergaf.

Hoe ontstaat het?

Een harde klap tegen de voorkant van je scheenbeen terwijl je knie gebogen is: bijvoorbeeld bij een auto-ongeluk waarbij je knie tegen het dashboard komt, een val op je knie, of een botsing bij voetbal of rugby. Ook een val op je gebogen knie met een gestrekte voet kan de band laten scheuren.

Hoe lang duurt het?

We vonden geen betrouwbaar cijfer voor iedereen. Na een blessure neemt de zwelling meestal na 5 tot 7 dagen af. Sporters die in een gespecialiseerd centrum zonder operatie werden behandeld, deden na ongeveer 16 weken weer volledig mee aan wedstrijden, met grote verschillen: van 10 tot 40 weken. Die cijfers gelden voor sporters en zijn niet zomaar over te zetten naar iedereen.

De band kan genezen, maar vaak blijft de knie iets losser dan voorheen. Toch functioneren veel mensen daarna goed: in een onderzoek bij 57 mensen had 92% na gemiddeld bijna 7 jaar een goede of uitstekende score voor de knie. De kans op artrose is wel groter: in een bevolkingsonderzoek ongeveer zes keer zo groot als bij mensen zonder dit letsel, maar lang niet iedereen krijgt het.

Wat doet een fysiotherapeut?

We vonden geen Nederlandse richtlijn voor achterste kruisbandletsel. Het bewijs voor de behandeling is dun en komt uit overzichtsartikelen en onderzoeken zonder vergelijkingsgroep. Bij een scheur van alleen de achterste kruisband is revalidatie onder begeleiding wel de belangrijkste behandeling.

• Onderzoek en doorsturen. De fysiotherapeut vraagt hoe het letsel ontstond en onderzoekt je knie. Zijn er tekenen van een botbreuk, een knie die op slot zit of erg instabiel is, of ander letsel in de knie, dan stuurt de fysiotherapeut je naar de huisarts of het ziekenhuis.
• Uitleg. Je hoort dat een scheur van alleen de achterste kruisband meestal zonder operatie wordt behandeld, en dat de meeste mensen redelijk tot goed herstellen.
• Oefeningen en opbouw. De fysiotherapeut begeleidt je met oefeningen voor je bovenbeenspieren en bouwt lopen, dagelijkse activiteiten, werk en sport stap voor stap op. In een Deens onderzoek volgden 50 mensen een programma van 16 weken onder begeleiding van een fysiotherapeut, met een brace. Hun knie was 5 jaar later duidelijk beter dan bij de start; 7 van de 50 kregen in die tijd toch een operatie. Dat onderzoek had geen vergelijkingsgroep.
• Brace. Schrijft je arts een brace voor, dan houdt de fysiotherapeut daar rekening mee. Een overzicht van onderzoeken vond geen bewijs dat de ene brace of het ene schema beter werkt dan het andere.
• Volgen. Blijft je knie door je benen zakken, dik of pijnlijk, of gaat het niet vooruit, dan ga je terug naar de huisarts of de orthopedisch chirurg.
• Terug naar sport. De fysiotherapeut helpt je terug naar sport als je kracht en stabiliteit dat toelaten.

Oefeningen maken je knie niet strakker: de knie blijft vaak iets los. Het doel is kracht en een knie waarmee je weer kunt doen wat je wilt.

Wat kun je zelf doen?

• Koel je knie met ijs in een theedoek.
• Blijf bewegen als de pijn en zwelling dat toelaten. Rust zo nodig een paar dagen en loop korte stukjes, eventueel met krukken.
• Leg je been hoog, maar leg geen kussen onder je knie.
• Doe elke dag oefeningen voor je bovenbeenspieren.
• Neem bij pijn eerst paracetamol. Ben je ouder dan 60 of heb je een chronische ziekte, vraag dan eerst je huisarts of apotheker wat je kunt gebruiken.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.