AC-gewrichtletsel

Wat is het?

Het AC-gewricht (acromioclaviculair gewricht) zit boven op je schouder, waar het uiteinde van je sleutelbeen tegen het schouderdak (acromion) ligt. Bij een licht letsel zijn de banden alleen opgerekt. Bij een zwaarder letsel scheuren ze en schuift het uiteinde van je sleutelbeen omhoog: een AC-luxatie. Een arts beoordeelt hoe zwaar het letsel is aan de hand van een röntgenfoto en van hoe ver het sleutelbeen is verschoven.

Een AC-gewrichtletsel is iets anders dan een schouderluxatie: daarbij schiet de kop van je bovenarm uit de kom (zie schouderluxatie).

Sternoclaviculair letsel. Aan de andere kant van je sleutelbeen, waar het tegen je borstbeen zit, ligt het sternoclaviculaire gewricht (SC-gewricht). Ook dat gewricht kan uit de kom raken. Het sleutelbeen kan daarbij naar voren of naar achteren schieten. Naar achteren is gevaarlijker, omdat het dan kan drukken op de luchtpijp en de bloedvaten achter het borstbeen. Een arts (op de spoedeisende hulp of een orthopeed of traumachirurg) behandelt dit letsel; de bronnen geven geen eigen rol voor de fysiotherapeut.

Welke klachten kun je hebben?

• Pijn boven op je schouder na een val of een klap.
• Een bult of trapje boven op je schouder, waar het sleutelbeen omhoog staat.
• Bij een zwaar letsel veert het uiteinde van je sleutelbeen terug als je erop drukt.

Hoe ontstaat het?

Meestal een val op je schouder of een klap bij een contactsport, zoals hockey of rugby. Het komt het vaakst voor bij mannen van 20 tot 30 jaar.

Hoe lang duurt het?

In een onderzoek met 83 mensen met een volledige ontwrichting waren de scores zonder operatie na 6 weken en na 3 maanden beter. Na 1 en 2 jaar was er geen verschil meer, en hadden beide groepen een goed werkende schouder. Van de sporters gaat ongeveer 9 op de 10 weer sporten, gemiddeld na ongeveer 4 maanden.

Wat doet een fysiotherapeut?

We vonden geen richtlijn voor dit letsel. Herstel zonder operatie is voor de meeste mensen de gewone behandeling, en de fysiotherapeut begeleidt dat herstel.

• Onderzoek. De fysiotherapeut vraagt hoe je bent gevallen en onderzoekt je schouder. Staat het gewricht duidelijk verschoven of voelt het instabiel, dan stuurt de fysiotherapeut je naar de huisarts of de spoedeisende hulp voor een röntgenfoto en een besluit over opereren.
• De eerste weken. Je beweegt je schouder binnen de pijngrens. Adviseert de arts een mitella (draagdoek), dan draag je die kort, hooguit 1 tot 3 weken.
• Beweeglijkheid en kracht. Stap voor stap werk je aan de beweeglijkheid en kracht van je schouder, en bouw je het gebruik van je arm op.
• Terug naar werk en sport. De fysiotherapeut begeleidt je terugkeer naar werk en sport. Mensen die binnen 6 weken met krachtoefeningen begonnen, gingen in onderzoek eerder weer sporten; of dat door de oefeningen komt, is niet zeker.
• Uitleg. Je hoort dat de meeste mensen zonder operatie een goed resultaat halen, dat een bult vaak blijft en wanneer een operatie besproken wordt.
• Verwijzen. Herstelt je schouder niet goed of blijft het gewricht instabiel, dan verwijst de fysiotherapeut je naar een orthopeed of traumachirurg.

We vonden geen onderzoek dat revalidatieprogramma's met elkaar vergelijkt: de onderzoeken vergelijken opereren met niet opereren.

Wat kun je zelf doen?

• Blijf je schouder en arm gebruiken binnen de pijngrens.
• Til tijdelijk minder zwaar en werk minder boven je hoofd.
• Bespreek pijnstillers met je huisarts of apotheker.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.