Enkelinstabiliteit

Wat is het?

Na een verzwikte enkel blijft een deel van de mensen klachten houden: de enkel voelt los of onbetrouwbaar, zakt weg of verzwikt steeds opnieuw. Hoe vaak dat gebeurt, verschilt per onderzoek; vaak wordt 1 op de 10 tot 4 op de 10 mensen na een verstuiking genoemd. Internationaal heet dit *chronic ankle instability*.

Het is niet alleen een probleem van uitgerekte enkelbanden: slechts bij een deel van de mensen met een instabiele enkel zijn de banden meetbaar te los. Ook het gevoel in je enkel, de aansturing van je spieren en hoe je je enkel durft te belasten spelen mee. Daarom helpt oefenen.

Gaat het om een verse verstuiking, lees dan enkelverstuiking.

Sinus tarsi syndroom. Dit is een naam voor pijn aan de buitenkant van je achtervoet, op het kuiltje tussen je enkelbot en je hielbot. De pijn wordt erger als je erop drukt of op je voet staat, en je enkel voelt vaak instabiel. Het ontstaat vaak na een verzwikte enkel. Bij enkelinstabiliteit staat het wegzakken voorop, bij het sinus tarsi syndroom de pijn op die plek; ze kunnen samen voorkomen. Over de naam is discussie: onderzoekers vinden het een verzamelnaam en pleiten voor een preciezere diagnose. Er is weinig onderzoek naar de behandeling. Een fysiotherapeut werkt met dezelfde uitgangspunten als bij instabiliteit, en een arts beslist over een scan of een injectie.

Welke klachten kun je hebben?

• Je enkel zakt weg of voelt instabiel of los.
• Je verzwikt je enkel steeds opnieuw.
• Je durft je enkel niet goed te belasten.
• Pijn bij lang belasten.
• Zwelling en hevige pijn staan minder op de voorgrond dan bij een verse verstuiking.

Hoe ontstaat het?

Enkelinstabiliteit volgt meestal op een of meer verzwikte enkels. Dingen die meespelen zijn: je voet minder goed naar je toe kunnen buigen, minder balans, minder kracht in de spieren aan de buitenkant van je onderbeen, trager reagerende spieren, te weinig revalidatie na de verstuiking en angst om de enkel te belasten.

Wat doet een fysiotherapeut?

De fysiotherapeut werkt volgens de Nederlandse fysiotherapierichtlijn voor enkelletsel. Die richtlijn is uit 2006; nieuwere onderzoeken wijzen dezelfde kant op.

• Onderzoek. Hoe vaak je enkel wegzakt, bij welke activiteiten, en hoe het staat met je kracht, balans en beweging. De fysiotherapeut kijkt ook of een ander probleem een arts nodig heeft.
• Uitleg en advies over belasten. Je leert je belasting af te stemmen op wat je enkel aankan, en pijn, zwelling of stijfheid te zien als tekens dat het te veel was.
• Een gevarieerd en intensief oefenprogramma. Oefeningen voor balans, kracht en controle over je beweging, zo veel mogelijk in vormen uit je dagelijks leven of je sport. Alleen op een balansplank staan is niet genoeg. Balanstraining verbetert in onderzoek de functie van je enkel en geeft minder instabiliteit. Welk soort oefeningen het best werkt, is niet bekend.
• Kracht van enkel en voet. Krachtoefeningen met genoeg belasting en herhalingen. Het effect daarvan is gemiddeld klein.
• Tape of brace. Volgens de fysiotherapierichtlijn kan tape of een brace bij sport de kans op een nieuwe verstuiking verkleinen. De informatie voor patiënten van de huisartsen zegt dat dit niet zeker is. Langdurig standaard een brace of tape dragen raadt de richtlijn af: de fysiotherapeut bouwt het af als je enkel stabieler wordt.
• Terug naar je sport. De fysiotherapeut bouwt hardlopen, kracht en coördinatie stap voor stap op, tot je enkel aankan wat je sport vraagt.
• Evalueren. Na 3 en 6 weken kijk je samen hoe het gaat. Zijn je klachten na 6 weken niet beter, dan stuurt de fysiotherapeut je terug naar de huisarts.

Echo, kortegolf en stroomtherapie voegen bij een instabiele enkel niets toe, volgens de richtlijn.

Wat kun je zelf doen?

• Doe 1 tot 2 keer per dag krachtoefeningen voor je enkel, 6 tot 8 weken lang, bijvoorbeeld op je tenen lopen, op één been staan en door je knie zakken, en op een traptree op je tenen gaan staan.
• Oefen op blote voeten of in platte schoenen.
• Stop met een oefening als die te veel pijn doet of als je enkel omklapt.
• Loop voorzichtig op ongelijke grond en bouw je sport rustig op.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.