Enkel-impingement

Wat is het?

Bij impingement (inklemming) raakt weefsel bekneld tussen het scheenbeen en het sprongbeen. Dat kan bot zijn, zoals botuitsteeksels (spoorvorming), of zacht weefsel, zoals een verdikt gewrichtskapsel of een plooi van het gewrichtsslijmvlies. Deze pagina gaat vooral over inklemming aan de voorkant van de enkel. Inklemming aan de achterkant staat hieronder bij "Verwante klachten". Een eerdere verstuiking of een instabiele enkel kan eraan voorafgaan, maar impingement is een eigen probleem.

Welke klachten kun je hebben?

• Pijn aan de voorkant van je enkel als je je voet naar je toe buigt.
• Pijn bij hardlopen, trappen lopen of tegen een bal trappen.
• Een stijve of dikke enkel, soms met minder beweging naar boven.
• Pijn als je op de voorkant van het gewricht drukt.

Hoe ontstaat het?

Herhaald belasten van de enkel in een uiterste stand, zoals bij steeds tegen een bal trappen (daarom heet het ook wel voetballersenkel). Ook eerdere verstuikingen kunnen meespelen. Er kunnen botuitsteeksels ontstaan op het scheenbeen en het sprongbeen, of het zachte weefsel voor in het gewricht raakt geïrriteerd.

Wat doet een fysiotherapeut?

We vonden geen richtlijn voor enkel-impingement, en geen gerandomiseerd onderzoek naar fysiotherapie of oefentherapie. Nederlandse ziekenhuizen noemen minder belasten en fysiotherapie wel als eerste stap. De fysiotherapeut helpt je de belasting te verminderen en weer op te bouwen, en kijkt of er een botblokkade is waarvoor je naar een specialist moet.

• Onderzoek. De fysiotherapeut vraagt naar eerdere blessures, welke beweging de pijn uitlokt en waar de pijn zit. Daarna onderzoekt de fysiotherapeut je enkel: drukpijn op de gewrichtsspleet, en hoe ver je je voet naar je toe kunt buigen.
• Uitleg. Je hoort wat er aan de hand is: bot of weefsel dat bekneld raakt, vaak door herhaald belasten van de enkel in een uiterste stand.
• Belasting en oefeningen. De beweging die pijn doet, belast je een tijd minder. Daarnaast krijg je een oefenprogramma voor je enkel en been.
• Tape, schoenen of brace. De fysiotherapeut kan deze als mogelijkheid bespreken. Voor tape, schoenen of een brace vonden we geen onderzoek.
• Doorverwijzen. Vermoedt de fysiotherapeut een botblokkade of een andere oorzaak, of blijven de klachten ondanks een paar weken goede begeleiding, dan verwijst de fysiotherapeut je naar de huisarts, sportarts of orthopedisch chirurg. Die beslist over een foto, een injectie of een operatie.
• Na een operatie bouwt de fysiotherapeut het belasten, de beweging van je enkel en daarna de belasting voor je sport stap voor stap op.

Oefeningen kunnen een botuitsteeksel niet weghalen. Bij een botoorzaak volgt vaker een operatie als behandeling zonder operatie niet genoeg helpt.

Verwante klachten

Posterieur enkel impingement

Bij posterieur enkel impingement raakt weefsel bekneld aan de achterkant van de enkel. Je voelt pijn achter in de enkel als je je voet naar beneden strekt, zoals bij op je tenen staan of bij ballet. Het komt voor bij mensen die hun voet vaak strekken, zoals balletdansers, voetballers en hardlopers. De oorzaak is bot, zoals een extra botje (os trigonum), of zacht weefsel, zoals het kapsel of de pees van de grote teen. Zo'n extra botje zit in ongeveer 9% van de voeten, meestal zonder klachten. Meestal begint de behandeling zonder operatie, 3 tot 6 maanden; bij zacht weefsel werkt dat beter dan bij bot. Het bewijs voor oefentherapie is beperkt: één klein onderzoek zonder vergelijkingsgroep. De klachten worden vaak verward met bijvoorbeeld achillespeesklachten, en hoe langer de behandeling uitblijft, hoe slechter het vooruitzicht. Na een operatie gingen in een kleine groep 25 van de 26 sporters weer sporten.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.