defysioplek.

Hoofdpijn, kaak- of duizeligheidsklachten

Clusterhoofdpijn

Clusterhoofdpijn geeft aanvallen van heel hevige pijn aan één kant van je hoofd, meestal rond of achter één oog. Een aanval duurt 15 minuten tot 3 uur en de aanvallen komen weken tot maanden terug. De huisarts en de neuroloog behandelen het, met zuurstof en medicijnen; een fysiotherapeut behandelt clusterhoofdpijn niet.

Ook bekend als: Neuralgie van Horton, Cluster headache, Chronische clusterhoofdpijn, Episodische clusterhoofdpijn.

Medische aandachtspunten

Wanneer moet je bellen?

  • Je krijgt plotseling heel hevige hoofdpijn die je nog nooit zo hebt gehad: bel direct de huisarts. 's Avonds, 's nachts, in het weekend en op feestdagen bel je de huisartsenpost.
  • Je krijgt plotseling hoofdpijn en je nek is stijf of doet pijn als je je hoofd voorover buigt, je hebt kleine rode vlekjes op je huid, je moet steeds braken, je hebt koorts en voelt je erg ziek, je bent suf, je bent zwanger of net bevallen, of je hebt in de afgelopen 6 weken je hoofd gestoten: bel direct de huisarts of de huisartsenpost.
  • Bel 112 als je plotseling een arm of been niet goed kunt bewegen, je mond scheef hangt, je moeite hebt met praten of slikken, je plotseling dubbel of slecht ziet, een kant van je lichaam gevoelloos wordt, of je plotseling onvast loopt. Dat kunnen tekenen van een beroerte zijn. Komen deze klachten langzaam op of gaan ze na een paar minuten weer weg, bel dan toch de huisarts.
  • Heb je door de pijn gedachten aan zelfdoding? Bel direct je huisarts of de huisartsenpost. Denk je aan zelfdoding? Bel 113 of 0800-0113 (gratis, 24/7), of chat op 113.nl.
  • Je hebt steeds aanvallen van hevige pijn rond één oog en niemand heeft nog gezegd wat het is: maak een afspraak bij de huisarts.
  • Je hebt op veel dagen hoofdpijn en neemt vaak pijnstillers, of je hoofdpijn is heel anders dan je gewend bent: maak een afspraak bij de huisarts.
  • Je medicijnen helpen niet meer, of je wilt andere medicijnen: bel op een werkdag de arts in het ziekenhuis die je behandelt.

Wat is het?

Clusterhoofdpijn (ook neuralgie van Horton) is hoofdpijn in aanvallen van heel hevige pijn aan één kant van je hoofd, meestal rond of achter één oog. De pijn is vaak stekend of brandend en komt plotseling op. Een aanval duurt 15 minuten tot 3 uur.

De aanvallen komen in periodes (clusters) van weken of maanden, van om de dag tot een paar keer per dag. Daarna volgt vaak een periode van 3 maanden of langer zonder aanvallen. Bij sommige mensen houden de aanvallen nooit helemaal op. Dat heet chronische clusterhoofdpijn.

Welke klachten kun je hebben?

  • Heel hevige pijn aan één kant, rond of achter het oog.
  • Aan dezelfde kant: een rood of tranend oog, een verstopte of lopende neus, een hangend of gezwollen ooglid, een kleinere pupil of zweten in je gezicht.
  • Onrust: veel mensen lopen tijdens een aanval heen en weer.
  • Anders dan bij migraine zijn de aanvallen korter, is er meestal geen aura en ga je meestal niet stil liggen.

Hoe ontstaat het?

De precieze oorzaak is niet bekend. Er spelen een zenuw in je gezicht en de hypothalamus mee, het deel van de hersenen dat je slaap-waakritme regelt. In een periode met aanvallen kunnen deze dingen een aanval uitlokken:

  • alcohol;
  • medicijnen met nitraten (voor je hart);
  • lange vliegreizen;
  • op grote hoogte zijn.

Hoe verloopt het en hoe herstel je?

  • Bij veel mensen komt een periode met aanvallen één of twee keer per jaar terug, bijvoorbeeld in het voorjaar en het najaar.
  • Met de jaren komen de aanvallen vaak minder vaak. De meeste mensen boven de 60 hebben ze niet meer.
  • Sommige mensen krijgen chronische clusterhoofdpijn.
  • Begint er een nieuwe periode, neem dan snel contact op met je behandelaar. Snel behandelen is volgens de richtlijn van de neurologen belangrijk.

Bij wie kun je terecht?

  • De huisarts herkent clusterhoofdpijn meestal en verwijst je naar de neuroloog. De richtlijn van de neurologen raadt aan dat je dan binnen 2 weken bij de neuroloog terechtkunt.
  • De neuroloog behandelt de aanval, met zuurstof of een injectie met sumatriptan die je jezelf leert geven. De neuroloog schrijft ook medicijnen voor om aanvallen te voorkomen, zoals verapamil. Soms krijg je een injectie bij een zenuw achter op je hoofd (GON-injectie), en bij chronische clusterhoofdpijn die niet op medicijnen reageert soms zenuwstimulatie. In sommige ziekenhuizen helpt ook een gespecialiseerde verpleegkundige.
  • Een fysiotherapeut behandelt clusterhoofdpijn niet. De richtlijn van de neurologen noemt fysiotherapie niet in de behandeling, en we vonden geen onderzoek waarin fysiotherapie helpt bij clusterhoofdpijn.
  • Een scan is niet nodig om met de behandeling te beginnen. Krijg je na je 40e voor het eerst clusterhoofdpijn, dan overweegt de neuroloog een MRI.

Wat kun je zelf doen?

  • Drink in een periode met aanvallen geen alcohol, en vermijd lange vliegreizen en grote hoogte.
  • Gebruik je medicijnen met nitraten voor je hart? Stop daar niet zelf mee, maar overleg met je arts of cardioloog.
  • Heb je zuurstof of injecties voor thuis gekregen, laat je dan goed uitleggen hoe je ze gebruikt.

Veelgestelde vragen

Is clusterhoofdpijn gevaarlijk?

Een aanval is heel pijnlijk. Krijg je plotseling heel hevige hoofdpijn die je nog nooit zo hebt gehad, bel dan direct de huisarts of de huisartsenpost. Bij tekenen van een beroerte bel je 112.

Kan een fysiotherapeut clusterhoofdpijn behandelen?

Nee. De huisarts en de neuroloog behandelen het. De richtlijn van de neurologen noemt fysiotherapie niet, en we vonden geen onderzoek waarin het helpt.

Helpt zuurstof?

Ja, zuurstof is een van de behandelingen voor een aanval. Het bewijs komt uit kleine onderzoeken. In een klein onderzoek uit 2024 gaf zuurstof na 15 minuten vaker veel minder pijn (31,7%) dan een migrainemiddel, zolmitriptan (12,9%).

Heb ik een scan nodig?

Niet om met de behandeling te beginnen. Krijg je na je 40e voor het eerst clusterhoofdpijn, dan overweegt de neuroloog een MRI.

Is het clusterhoofdpijn, migraine of spanningshoofdpijn?

Bij migraine duurt een aanval langer en ben je vaak misselijk en gevoelig voor licht en geluid. Spanningshoofdpijn is meestal een drukkende pijn aan beide kanten. Neem je vaak pijnstillers tegen hoofdpijn, lees dan ook over hoofdpijn door medicijnen.

Bronnen

Deze pagina geeft algemene informatie en vervangt geen advies van je huisarts of fysiotherapeut. De Fysioplek is geen zorgaanbieder.