Fibromyalgie

Wat is het?

Fibromyalgie is een chronisch pijnsyndroom: echte pijn, zonder schade of ontsteking. Het is dus geen vorm van reuma. Er is geen test voor; een arts stelt de diagnose op basis van je klachten. Bloedonderzoek en scans zijn meestal normaal. Het tellen van drukpijnlijke punten wordt niet meer gebruikt. De Gezondheidsraad vindt dat fibromyalgie als belangrijk gezondheidsprobleem erkend moet worden.

Welke klachten kun je hebben?

• Pijn en stijfheid op veel plekken in je lichaam, al langer dan 3 maanden en een groot deel van de dag.
• Erge moeheid en slecht slapen.
• Somberheid, moeite met concentreren of onthouden.
• Gevoelig zijn voor licht en geluid; soms darmklachten.

Hoe ontstaat het?

De oorzaak is niet bekend. Waarschijnlijk werken meerdere dingen samen: zenuwen en hersenen die gevoeliger zijn voor pijn, gedachten die niet helpen en bewegen vermijden, stress en hoe anderen op je reageren. Daarom wordt gekeken naar lichaam, gedachten en omgeving samen.

Hoe lang duurt het?

De klachten wisselen van dag tot dag en komen vaak terug. Na 4 jaar had ongeveer de helft van de mensen evenveel klachten en ongeveer een kwart veel minder.

Wat doet een fysiotherapeut?

We vonden geen KNGF-richtlijn voor fibromyalgie. De fysiotherapeut werkt volgens de Europese aanbevelingen (EULAR) en het advies van Thuisarts:

• Vragen en doorverwijzen. De fysiotherapeut vraagt naar je klachten en wat je beperkt in je dagelijks leven, je slaap en je werk. Zijn je klachten nieuw of onverklaard, of zijn er waarschuwingssignalen, dan verwijst hij je naar de huisarts. De diagnose stelt een arts.
• Uitleg. Je hoort wat fibromyalgie is en wat niet: echte pijn zonder schade of ontsteking, geen genezing, maar wel klachten die minder kunnen worden. Uitleg is de eerste stap in de Europese aanpak.
• Bewegen in kleine stappen. Je bouwt samen een oefenprogramma op: wandelen of fietsen, krachtoefeningen, en gevarieerde oefeningen of oefenen in water als dat bij je past, aangepast aan hoe je je die dag voelt. Bewegen is de enige behandeling die de Europese aanbevelingen sterk aanraden. In onderzoek gaf dat een bescheiden verbetering van je kwaliteit van leven, je functioneren en de pijn; het effect op de pijn bleef niet altijd na de behandeling.
• Doseren. Je leert je activiteiten over de dag te verdelen, belasting en rust af te wisselen, en wat je doet als de pijn opspeelt.
• Samenwerken. Staan somberheid, angst, stress of grote beperkingen op de voorgrond, dan werkt de fysiotherapeut samen met de huisarts, een psycholoog of pijnrevalidatie.

Welke soort beweging het best werkt, is niet duidelijk. Massage, warmte, stroomtherapie of ultrageluid zijn geen hoofdbehandeling: de richtlijnen en aanbevelingen die we lazen, raden ze niet aan bij fibromyalgie.

Wat kun je zelf doen?

• Beweeg elke dag, bijvoorbeeld wandelen, fietsen, tuinieren of zwemmen.
• Bouw langzaam op, bijvoorbeeld elke dag een minuut langer wandelen. Wat pijn of moeheid tijdens het bewegen is normaal en gaat over. Wordt de pijn veel erger, doe dan een tijdje minder en bouw daarna weer langzaam op.
• Verdeel je taken over de dag.
• Ga op vaste tijden slapen en sta op vaste tijden op.
• Een warme douche of warm bad kan prettig zijn als je veel pijn hebt.
• Medicijnen helpen meestal weinig. Bespreek pijnstillers met je huisarts.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.