Frozen shoulder

Welke klachten kun je hebben?

• Pijn in de schouder, vaak uitstralend naar de bovenarm.
• Pijn in rust en 's nachts.
• De schouder wordt steeds stijver, ook als iemand anders je arm beweegt.
• Je arm optillen of achter je rug brengen gaat moeilijk.

Hoe ontstaat het?

De oorzaak is onbekend. Het kapsel rond het schoudergewricht wordt dikker en stugger en trekt samen. Een frozen shoulder komt vooral voor tussen 40 en 60 jaar, vaker bij mensen met diabetes of een schildklierziekte, en soms na een val, een breuk, een operatie of een periode waarin de schouder stil werd gehouden.

Hoe lang duurt het?

Een frozen shoulder wordt vaak in drie fases beschreven:

• Pijnfase: veel pijn, de schouder wordt stijver. Duurt ongeveer 2 tot 9 maanden.
• Stijve fase: minder pijn, maar de schouder zit vast. Ongeveer 4 tot 12 maanden.
• Herstelfase: de beweging komt langzaam terug. Ongeveer 5 tot 24 maanden.

Dit is een grove indeling. Niet iedereen doorloopt de fases zo, en de meeste verbetering komt vaak al vroeg. Gemiddeld duurt het ongeveer 2,5 jaar (1 tot 3,5 jaar). Sommige mensen houden wat pijn of stijfheid.

Wat doet een fysiotherapeut?

Een fysiotherapeut of oefentherapeut begeleidt je door de fases van een frozen shoulder. Dit doet hij:

• Onderzoek. Hij kijkt of bewegen in alle richtingen beperkt is, vooral je arm naar buiten draaien, en of dat past bij een frozen shoulder. Hij let op alarmsignalen en stuurt je naar de huisarts als het beeld afwijkt.
• Uitleg. Hij legt uit wat een frozen shoulder is, hoe het meestal verloopt en wat je kunt verwachten, en neemt de zorg weg dat er iets ernstigs aan de hand is.
• Behandeling die past bij hoe gevoelig je schouder is. Zolang de pijn overheerst, blijft hij binnen de pijngrens. Overheerst de stijfheid, dan gaat hij meer richting het einde van de beweging.
• Een oefenprogramma met dagelijkse oefeningen voor thuis, om beweging te houden en terug te winnen. In een overzicht van onderzoeken namen beweeglijkheid en functie toe en werd de pijn minder bij mensen die oefenden.
• In de stijve fase voegt hij rekken en mobiliseren van het gewricht toe om beweging terug te winnen.
• Samenwerken met de huisarts bij veel pijn. In onderzoek gaf een injectie door de huisarts, gevolgd door oefenen, de eerste weken meer verlichting dan alleen oefenen. Met fysiotherapie onder begeleiding na de injectie kwam de beweging sneller terug.
• Herstel volgen. Hij past het programma aan met de 24-uursregel: een reactie op de oefeningen moet binnen een dag weer weg zijn. Hij begeleidt je terug naar dagelijkse taken, werk en sport.

Wat niet wordt aangeraden: forceren of hard rekken in de pijnfase, en een mitella. Ultrageluid, stroom en dry needling helpen waarschijnlijk niet. Een operatie is na een jaar niet duidelijk beter dan fysiotherapie met een injectie.

Wat kun je zelf doen?

• Blijf je arm gebruiken en bewegen binnen de pijngrens.
• Gebruik geen mitella: stilhouden kan de schouder stijver maken.
• Neem bij pijn eerst paracetamol; je huisarts kan pijnmedicatie of een injectie voorstellen.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.