Gebroken hand

Wat is het?

Met een gebroken hand bedoelen mensen meestal een breuk van een middenhandsbeentje (metacarpale fractuur). De breuk van de hals van het middenhandsbeentje achter je pink heet in de Nederlandse richtlijn voor handfracturen een MC-5 nekfractuur (in het Engels boxer's fracture). Een gebroken vinger of duim staat hieronder bij Verwante klachten.

De Nederlandse richtlijn voor handfracturen (2019) gaat over volwassenen met een losse breuk of ontwrichting van de duim, vingers of middenhandsbeentjes. Een breuk van de pols of van een handwortelbeentje, zoals het scafoïd, is iets anders; die valt onder een gebroken pols.

Welke klachten kun je hebben?

• Pijn en zwelling van je hand of vinger, vaak met een blauwe plek.
• Een vinger die scheef staat, korter lijkt of over een andere vinger heen valt als je een vuist maakt.
• Een knokkel die lager ligt, bij een breuk achter je pink.
• Moeite met een vuist maken.
• Na de behandeling: stijfheid en zwelling die blijven.

Hoe ontstaat het?

Een val, een klap of een stoot, bijvoorbeeld bij het geven van een stomp. Een breuk van de hals van het middenhandsbeentje achter je pink komt veel voor.

Hoe lang duurt het?

Dat hangt af van welk bot gebroken is; je arts bepaalt het schema. De Nederlandse richtlijn voor handfracturen noemt deze tijden:

• Breuk in de schacht van een middenhandsbeentje: 3 tot 5 weken stilhouden, met je pols vrij en niet langer dan 5 weken.
• Breuk van de hals van het middenhandsbeentje achter je pink met een kleine knik (minder dan 70 graden): geen operatie, en zo snel mogelijk, liefst binnen een week, weer bewegen met tape, zacht gips of een spalk die je vinger aan de naastgelegen vinger vastmaakt.

Voor de duim en de vingers staan de tijden hieronder bij Verwante klachten. Hoe lang het daarna duurt voordat je hand weer helemaal werkt, en hoeveel mensen stijfheid houden, staat in geen enkele bron die we vonden. Stijfheid is wel het grootste risico.

Wat doet een fysiotherapeut?

Een gebroken hand gaat eerst naar de huisarts of de spoedeisende hulp. Het ziekenhuis stelt de breuk vast, zet hem zo nodig recht en kiest tape, een spalk, gips of een operatie. Volgens de Nederlandse richtlijn voor handfracturen hoort een handletsel bij een arts met kennis van de hand.

Niet iedereen heeft daarna een fysiotherapeut nodig. Die richtlijn adviseert handtherapie als de beweging na het stilhouden niet binnen 1 tot 2 weken beter wordt, als het herstel trager gaat dan verwacht, of meteen bij een ingewikkeld letsel (meerdere breuken, een klap of een zwaar voorwerp op de hand, of veel zwelling). Een handtherapeut is een fysiotherapeut of ergotherapeut met ervaring in handtherapie. Wat die doet:

• Onderzoek. De handtherapeut kijkt hoe ver je vingers, duim en pols bewegen, hoe gezwollen je hand is, hoeveel kracht je hebt en wat je in het dagelijks leven kunt. Zo zie je of het herstel op schema ligt.
• Beweging terugkrijgen. Je krijgt oefeningen voor je vingers en pezen en uitleg over het beperken van de zwelling. Waar de arts dat heeft voorgeschreven, maakt of controleert de handtherapeut een spalk die je tussen de oefeningen draagt.
• Kracht en gebruik. Je bouwt stap voor stap je knijpkracht en het gebruik van je hand in het dagelijks leven en op je werk op.
• Thuisprogramma. Je krijgt oefeningen voor thuis. In het ene kleine onderzoek waar de richtlijn naar verwijst, deed een thuisprogramma het na een plaatje in de hand ongeveer even goed als begeleiding.
• Samenwerken met je arts. Ziet de handtherapeut tekenen die de arts moet zien, zoals meer pijn of zwelling, een verkleurde vinger, een vinger die over een andere valt of een losse duim, dan neemt hij contact op met je arts.

Wat kun je zelf doen?

• Doe de oefeningen die je van het ziekenhuis hebt gekregen.
• Volg de uitleg van je arts over het beperken van de zwelling.
• Let met gips of een spalk op de waarschuwingssignalen hieronder.

Verwante klachten

Gebroken duim

Een gebroken duim kan aan de basis van de duim zitten, in de schacht of bij het gewricht waar de duim aan de hand vastzit. Bij een breuk bij het duimgewricht is er vaak ook een bandletsel, zoals een skiduim.

Een onstabiele breuk aan de basis van de duim (zoals een Bennett-fractuur) wordt meestal geopereerd. Volgens de Nederlandse richtlijn voor handfracturen houd je de basis van de duim daarna of zonder operatie hoogstens 4 tot 5 weken stil. Een verrekte of gedeeltelijk gescheurde duimband krijgt 4 tot 6 weken gips of een spalk, een volledig gescheurde band een operatie. Het ziekenhuis behandelt de breuk. Die richtlijn adviseert bij duimletsels direct een handtherapeut voor de zwelling en het bewegen, omdat een breuk in het gewricht aan de duimbasis erg stijf kan worden.

Staat je duim na een val scheef of kun je hem niet bewegen: bel direct de huisarts of de huisartsenpost. Voelt hij los of slap aan de basis, of kun je niet meer knijpen: bel dezelfde dag de huisarts of de huisartsenpost.

Gebroken vinger

Bij een gebroken vinger is een van de vingerkootjes gebroken, soms tot in een gewricht. Een stabiele breuk van het eerste vingerkootje krijgt volgens de Nederlandse richtlijn voor handfracturen een spalk of tape aan de naastgelegen vinger, en je begint binnen ongeveer een week met bewegen, tot hoogstens 4 weken. Voor het topje is dat 1 tot 3 weken een spalk, voor het middelste kootje 3 tot 4 weken. Een malletvinger met een stukje bot krijgt 6 tot 8 weken een spalk.

Een operatie is er voor een open breuk, een breuk in veel stukken, een breuk die verschuift of een vinger die scheef draait. In een Engels gerandomiseerd onderzoek (POINT) bij volwassenen met een breuk in de schacht van het eerste kootje werkte de hand na 6 maanden niet beter na een operatie dan na een spalk, en gaf de operatie meer complicaties.

Valt een vinger over een andere, draait hij bij buigen of heb je een open wond: bel direct de huisarts of de huisartsenpost. Wordt je vinger wit, bleek of blauw of voel je hem niet meer: bel 112 of ga direct naar de spoedeisende hulp. Wacht niet op de huisarts.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.