Gebroken enkel

Wat is het?

Een enkelfractuur is een breuk van de onderkant van het scheenbeen, het kuitbeen of allebei, rond het enkelgewricht. Een arts stelt de breuk vast. Of je gips krijgt of een operatie, hangt ervan af of de botdelen stabiel op hun plek liggen; dat beslist de arts.

Deze pagina gaat over het herstel daarna. Twijfel je of je enkel verstuikt of gebroken is, lees dan enkelverstuiking.

Welke klachten kun je hebben?

Na het gips of de operatie heb je vaak:

• een stijve, gezwollen enkel;
• pijn bij staan en lopen;
• moeite met traplopen en lopen op ongelijke grond.

Hoe ontstaat het?

Een enkel kan bijvoorbeeld breken bij verzwikken of vallen. Bij een stabiele breuk krijg je vaak ongeveer 6 weken gips. Na een operatie draag je, afhankelijk van de breuk, 2 tot 8 weken gips, een spalk of een brace.

Hoe lang duurt het?

Nadat het gips eraf is, blijven stijfheid en pijn vaak ongeveer 3 maanden of langer. Bij een ernstige breuk kan herstel 6 tot 12 maanden duren. Een deel van de mensen krijgt later artrose in de enkel.

Wat doet een fysiotherapeut?

Fysiotherapie is na een gebroken enkel niet voor iedereen nodig. De Nederlandse richtlijn voor enkelfracturen raadt aan om niet standaard te verwijzen, maar wel als je een hulpvraag hebt over bewegen en functie, zoals lopen, traplopen, werk of sport. In onderzoek deden mensen met een ongecompliceerde breuk het na 3 maanden even goed met één adviesgesprek als met begeleide oefentherapie. Bij een ongecompliceerde breuk komen veel mensen met advies en oefeningen zelf weer op gang.

Blijft bewegen of lopen moeilijk, of wil je begeleiding, dan doet de fysiotherapeut het volgende:

• Vragen naar je breuk en behandeling. Waar de breuk zat, of je geopereerd bent en wat de chirurg adviseert over belasten. De chirurg bepaalt wanneer je op je voet mag staan; de fysiotherapeut werkt binnen dat advies.
• Onderzoek. Hoe je enkel beweegt, hoe dik hij is en hoeveel gewicht je erop kunt zetten, en wat je weer wilt kunnen.
• Uitleg. Dat stijfheid en wat pijn na het gips normaal zijn en dat herstel maanden duurt.
• Een oefenplan dat je stap voor stap opbouwt. Oefeningen voor beweeglijkheid, kracht en lopen, ook om thuis te doen.
• Lopen en belasten. Lopen met of zonder krukken, en opbouwen hoeveel gewicht je erop zet, zoals de chirurg toestaat. Na een operatie gaf vroeg belasten in onderzoek een iets betere enkelfunctie, al was het verschil klein.
• Letten op waarschuwingssignalen. Bij problemen met de wond, zwelling, pijn in je kuit of een verkleurde voet stuurt de fysiotherapeut je terug naar het ziekenhuis of de arts.

Wat kun je zelf doen?

• Volg het advies van het ziekenhuis over wanneer en hoeveel je op je voet mag staan.
• Met gips: houd het droog, leg je been hoog, krab niet onder het gips en rijd geen auto met gips om je voet. Paracetamol kan helpen tegen de pijn.
• Na het gips: doe een paar keer per dag rustige enkeloefeningen, elke oefening ongeveer 10 tot 15 keer.
• Heb je na het oefenen langer dan 10 minuten pijn, doe dan de volgende keer minder.
• Wordt je voet dik, leg hem dan hoog.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.