Gebroken schouder

Wat is het?

Met een gebroken schouder bedoelen mensen bijna altijd een breuk van de kop van de bovenarm, vlak bij het schoudergewricht. Artsen noemen dat een proximale humerusfractuur. Artsen beschrijven de breuk naar het aantal botstukken en hoe ver die verschoven zijn. De arts stelt de breuk vast met een röntgenfoto en beslist over een mitella of een operatie. We vonden geen Nederlandse richtlijn voor deze breuk bij volwassenen.

Welke klachten kun je hebben?

• Veel pijn in je bovenarm en schouder na een val.
• Vaak een blauwe plek en zwelling.
• Je kunt je schouder of arm moeilijk bewegen.

Een stijve schouder is na de behandeling een veelvoorkomende complicatie.

Hoe ontstaat het?

Meestal is een val de oorzaak. Het komt vaker voor bij mensen boven de 60, vooral bij vrouwen. Breek je een bot na een gewone val, dan kan dat een reden zijn om naar de sterkte van je botten te kijken.

Hoe lang duurt het?

Hoe lang het herstel duurt, verschilt per persoon en per breuk; we vonden geen betrouwbare bron met een getal. Een ziekenhuis geeft deze stappen: de eerste week rust je arm in de mitella, na ongeveer 7 tot 9 dagen volgt een controle met een röntgenfoto, en vanaf ongeveer een week begin je met voorzichtige oefeningen. Hoe lang je de mitella draagt, verschilt tussen ziekenhuizen: in onderzoek van 1 tot 6 weken. Vraag je behandelend ziekenhuis wat voor jou geldt.

Wat doet een fysiotherapeut?

De arts behandelt de breuk en beslist over een mitella of een operatie. Fysiotherapie hoort bij het herstel daarna. We vonden geen Nederlandse richtlijn die de rol van de fysiotherapeut bij deze breuk beschrijft; wat hieronder staat, komt uit onderzoek en ziekenhuisadvies.

• Onderzoek. De fysiotherapeut kijkt hoe ver je schouder en arm bewegen en wat je in het dagelijks leven kunt.
• Oefeningen. Je krijgt voorzichtige oefeningen tijdens en na de periode in de mitella, die stap voor stap zwaarder worden. Wanneer je het best kunt beginnen met bewegen, staat in onderzoek niet vast; volg het advies van je ziekenhuis.
• Thuisprogramma. De fysiotherapeut kan je een programma geven dat je zelf thuis doet.
• Uitleg. Je hoort waarom de arts voor een mitella of een operatie koos en dat herstel tijd kost.
• Opletten. De fysiotherapeut let op een stijve schouder en op signalen waarvoor je terug moet naar de arts.

De fysiotherapeut bepaalt niet hoe lang je de mitella draagt en beslist niet over een operatie; dat doet de arts.

Wanneer wordt fysiotherapie overwogen? In een onderzoek bij 72 mensen van 60 jaar en ouder met een verschoven breuk in twee delen die zonder operatie werd behandeld, zag men geen verschil tussen oefenen alleen thuis en daarnaast wekelijkse begeleiding door een fysiotherapeut. Veel oudere mensen kunnen dus zelf thuis oefenen; begeleiding is een keuze als je hulp wilt. Of dat ook geldt na een operatie, bij andere breuken of onder de 60, weten we niet; we vonden daar geen onderzoek naar.

Wat kun je zelf doen?

Volg eerst de instructies van je behandelend arts. Een ziekenhuis geeft dit advies:

• Laat je arm de eerste week rusten in de mitella.
• Haal je arm ongeveer 4 keer per dag uit de mitella om je elleboog te buigen en te strekken.
• Maak elke dag een paar keer een vuist, zodat je vingers minder dik worden.
• Doe vanaf ongeveer een week 4 keer per dag slingeroefeningen met je arm, en stop als het pijn doet.

Verwante klachten

Gebroken schouderblad

Een gebroken schouderblad (scapulafractuur) is een breuk van het platte bot achter op je schouder, niet van de bovenarm. Het komt weinig voor, omdat er veel spieren om het bot zitten, en ontstaat meestal door grote kracht, zoals bij een zware val of botsing. Daarbij kunnen ook je longen, ribben of grote bloedvaten beschadigd zijn; de arts kijkt daar eerst naar. Meestal is geen operatie nodig: je krijgt een mitella voor ongeveer 2 tot 3 weken en pijnstilling, en daarna oefeningen. Een operatie wordt overwogen bij een sterk verschoven breuk, als ook het sleutelbeen gebroken is of als bot door de huid komt. Volgens een Belgische patiëntenrichtlijn begint fysiotherapie meestal ongeveer 3 weken na het ongeluk, met een plan voor beweeglijkheid, kracht en terugkeer naar werk en sport. We vonden geen richtlijn of onderzoek naar fysiotherapie bij deze breuk.

• Ben je na een zware val of botsing benauwd, heb je pijn op de borst of wordt de pijn snel erger? Bel 112 als je erg benauwd bent, en anders direct de huisarts of de huisartsenpost.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.