Gebroken sleutelbeen

Wat is het?

Het sleutelbeen verbindt je borstbeen met je schouderblad. De meeste breuken zitten in het middelste deel van het bot. Breuken aan het uiteinde bij de schouder of bij het borstbeen komen minder vaak voor en worden anders behandeld. De arts stelt de breuk vast met vragen, onderzoek en een röntgenfoto, en beslist over een mitella of een operatie. We vonden geen Nederlandse richtlijn voor een gebroken sleutelbeen. Deze pagina gaat over volwassenen. Pijn bij het gewrichtje aan het eind van je sleutelbeen zonder breuk kan ook een letsel van het AC-gewricht zijn.

Welke klachten kun je hebben?

• Pijn en zwelling bij de breuk.
• Scherpe pijn als je je arm beweegt.
• Soms een uiteinde van het bot dat tegen de huid drukt.

Later kan je schouder stijf of zwakker zijn. Over het genezen bot blijft vaak een bobbel zitten; dat hoort bij het genezen.

Hoe ontstaat het?

Meestal een val op je schouder of op je gestrekte arm.

Hoe lang duurt het?

Volgens een Belgische patiëntenrichtlijn groeit het bot meestal in 6 tot 9 weken aan. Volgens een Nederlandse ziekenhuisfolder kan het tot ongeveer 6 weken duren voor je je arm en schouder weer helemaal gebruikt, en tot 3 maanden voor sporten weer zonder klachten gaat. In onderzoek bij verschoven breuken die zonder operatie werden behandeld, kwam het meeste herstel van de arm in de eerste 3 maanden.

Soms groeit het bot niet goed aan. Bij verschoven breuken die zonder operatie werden behandeld, gebeurde dat in onderzoek bij ongeveer 1 op de 7 mensen. In een onderzoek met vooral niet-verschoven breuken was dat bij ongeveer 1 op de 15.

Wat doet een fysiotherapeut?

Het ziekenhuis behandelt de breuk. De meeste mensen herstellen met de oefeningen die ze van het ziekenhuis meekrijgen. Twee Nederlandse ziekenhuisfolders zeggen dat fysiotherapie meestal niet nodig is. We vonden geen richtlijn die de fysiotherapeut een vaste rol geeft na een gebroken sleutelbeen, en geen onderzoek naar fysiotherapie bij deze breuk.

Wanneer wordt fysiotherapie overwogen? Een ziekenhuis raadt aan om via de huisarts een fysiotherapeut te vragen als je na 6 weken nog niet kunt wat je eerst kon, door zwakte of pijn. De fysiotherapeut doet dan het volgende:

• Kijkt hoe je schouder beweegt, hoe sterk die is, hoeveel pijn je hebt en wat je in het dagelijks leven kunt.
• Legt uit hoe het herstel verloopt: een mitella als steun in de eerste weken, voorzichtig bewegen vanaf de eerste week en gewoon gebruik vanaf ongeveer 6 weken.
• Past de oefeningen aan die je van het ziekenhuis kreeg.
• Helpt je werk en sport stap voor stap op te bouwen, met de pijn als leidraad.
• Stuurt je terug naar de huisarts of het ziekenhuis als de pijn erger wordt of na 3 weken niet minder is, of als een botuiteinde tegen de huid drukt.

De fysiotherapeut beslist niet over een operatie; dat doet de arts.

Wat kun je zelf doen?

• Gebruik de mitella zo lang als je ziekenhuis adviseert. Ziekenhuizen verschillen hierin; volg het advies van het ziekenhuis dat je behandelt.
• Begin met de oefeningen van het ziekenhuis zodra die het zeggen, rustig en zoveel als de pijn toelaat. Ziekenhuizen adviseren om op tijd te beginnen, om een stijve schouder te voorkomen.
• Neem bij pijn eerst paracetamol.
• Sport de eerste 6 weken niet. Daarna bouw je op; zwemmen is een goede oefening.

Kosten en verwijzing

Je kunt zonder verwijzing naar de fysiotherapeut. Wat een behandeling kost en wanneer je verzekering betaalt, lees je bij de kosten, de vergoeding en fysiotherapie zonder verwijzing.